Zatürre Aşısını Kimler Ne Zaman Yaptırmalı?

Zatürre Aşısını Kimler Ne Zaman Yaptırmalı?

Son zamanlarda Covid-19 pandemisi  nedeniyle sıkça gündeme gelen  ve sizlerin de merak ettiği Pnömokok (zatürre) aşısı hakkında sizleri bilgilendirmek istedik. Bu aşı hangi durumlarda, ne zaman ve nasıl yapılmalı? Ülkemizde aşıların bulundurulması ile ilgili son durum nedir gibi sorularınıza yönelik cevapları sizler için derledik...

Pnömoni (Zatürre) Enfeksiyonu

Pnömoni yani zatürre bir akciğer enfeksiyonu olup bakteri ve virüsler bu hastalığa neden olmaktadırlar. Pnömokok bakterisi ve virüslerden ise grip yani influenza virüsü en sık pnömoni nedeni olmakla  birlikte Covid-19 virüsünün de zatürreye neden olduğunu ve buna bağlı ölümlerin gerçekleştiğini görmekteyiz. Pnömokok bakterisi zatürre dışında orta kulak enfeksiyonları, sinüzit, memenjit ve sepsis gibi enfeksiyonlara da yol açabilmektedir.

Pnömoni (Zatürre) ve Aşısı Nedir, Kimlere, Ne Zaman ve Nasıl Uygulanmalı?

Zatürre aşıları, en sık zatürreye neden olan pnömokok bakterisine karşı geliştirilmiş bir aşıdır. Polisakkarid pnömokok aşısı (PPA23) ve konjuge pnömokok aşısı (KPA13) olmak üzere iki farklı pnömokok aşısı bulunmaktadır. Bu aşılar pnömokok bakterisinin dışındaki kapsülde yer alan antijenlere karşı ve en sık görülen türlerine göre seçilip hazırlanmıştır. KPA’nın daha güçlü bağışıklama oluşturması ama aynı zamanda PPA’nın daha fazla ciddi hastalık yapan pmömokok türü içermesi nedeniyle her iki aşının birlikte kullanımı önerilmektedir. Bağışıklık  sistemi zayıf olan ve pnömokok enfeksiyonları için risk taşıyan hastalıklarda önce 1 doz  KPA13 ve daha sonra PPA23 aşısı uygulanmalıdır.

Sağlık Bakanlığı’nca, Bağışıklama Danışma Kurulu kararları doğrultusunda, aşıyla önlenebilir hastalıklar açısından risk grupları kabul edilmiş ve erişkinlerde pnömokok aşılamasının da bulunduğu aşı şemaları yürürlüğe konulmuştur. Bu şemalar, pnömokok aşıları yönünden, KPA13’ün hem yüksek risk altındaki erişkinlere hem de 65 yaş ve üstündeki tüm erişkinlere uygulanması gibi ABD’deki güncel Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP) önerileriyle büyük ölçüde örtüşmektedir.

Pnömokok Aşısının Yapılması Gereken

Risk Grupları Kimlerdir?

• 65 yaş ve üstü bireyler,

• Kronik kalp hastalığı olanlar (özellikle siyanotik konjenital kalp hastalığı ve kardiyak yetmezlik),

• Astım hastaları dâhil olmak üzere kronik akciğer hastalığı olan kişiler,

• Diyabet hastaları,

• BOS (beyin omurilik sıvısı) kaçağı nedeniyle tekrarlayan menenjit riski olanlar,

• Koklear (iç kulak ) implantı olanlar,

• Orak hücreli anemisi ve diğer hemoglobinopatileri, fonksiyonel ya da anatomik asplenisi olanlar (dalak işlevi olmayan yada dalağının alınması gerekenler),

• HIV/AIDS enfeksiyonu olanlar,

• Kronik böbrek yetmezliği olan, nefrotik sendromu içeren immün sistemi baskılanmış kişiler,

• Radyasyon terapisi ya da immunsupresif (bağışıklık sistemini baskılayan) tedavi verilen hastalıklar, Hodgkin hastalığı ve malign kanserler, lenfoma, lösemi, yaygın  malignensi, vs.

• Solid organ transplantasyonu hastaları,

• Konjenital (doğuştan) yada  edinsel (kazanılmış) immun  yetmezlikler,

• Multiple miyelom,

• Alkolizm,

• Kronik karaciğer hastalığı olan kişiler yüksek risk grubu altında olan kişilerdir.

Pnömokok Aşısı Nasıl ve Ne Zaman Uygulanmalı?

Yukarıda belirtilen risk gruplarına giren tüm kişiler için ilk olarak KPA13, bu aşılamadan en az sekiz hafta sonra PPA23 ve PPA23 uygulamasından 5 yıl sonra ikinci kez PPA23 aşısının uygulanması önerilmektedir.

65 yaş üzeri olan ama herhangi bir kronik hastalığı olmayan bireylere ise ilk olarak KPA13 bundan bir yıl sonrada PPA23 uygulanması önerilmektedir.

Bunun dışında farklı nedenlerden dolayı farklı aşılama öyküsü olan kişiler için farklı aşı protokollerinin hekimleri tarafından kendilerine açıklanması ve ona göre uygulanması gerekmektedir.

Zatürre aşısı yılın her ayında uygulanabilir. Kol kasından uygulanan aşının birçok aşı uygulamasında  karşılaşmış olduğumuz aşı yerinde ağrı ve hassasiyet gibi yan etkileri görülebilmektedir.

Gebelere zorunlu kalmadıkça pnömokok aşısı önerilmemektedir. Zorunluluk arz eden bir durum varsa hekiminize danışmanız ve ona göre aşılanmanız önerilmektedir.