Tehlikeli Madde Sembol Ve İşaretleri İle Alınacak Önlemler

Tehlikeli Madde Sembol Ve İşaretleri İle Alınacak Önlemler

Hepimizin bildiği gibi kimyasal maddeler, gerek günlük yaşamda gerekse iş hayatında sıklıkla kullanılmaktadır. Bu nedenle tercih edilen bu kimyasalların insan sağlığı ve çevreye verebileceği zararlar konusunda bilgi sahibi olmak hem kendimizi hem de çevremizi korumak adına önemli ve gereklidir.

Biz de bültenimizde konuya dikkat çekmek ve yapılması gerekenleri hatırlatmak istedik...

Kimyasal maddeler, kullanım amaçlarına bağlı olarak ve özellikleri bakımından birbirinden farklıdır. Dolayısıyla yaratabileceği fiziki etkilerinin yanında genel sağlığımız için zararları da değişebilmektedir. Bu konudaki bir diğer önemli nokta da kimyasal maddelerin depolanmasıdır. Olası kazaların önüne geçebilmek için belirlenen kurallara uymak son derece önem taşımaktadır.

Kimyasallar Birbiriyle Karıştırılmamalı

Kimyasal maddelerin kullanımında dikkat edilmesi gereken noktaların başında doğru şekilde ve birbirleriyle karıştırılmadan kullanılması gelir. Zira, basit bir temizlik malzemesi olarak görülen herhangi bir kimyasalın, farklı bir kimyasalla karıştırıldığında insan sağlığını olumsuz şekilde etkileyen kimyasala dönüşebildiği unutulmamalıdır. Her kimyasal maddenin amacına uygun bir şekilde ve malzeme güvenlik bilgi formunda belirtilen fiziksel ve kimyasal tehlikeleri göz önünde bulundurularak kullanılması gerekmektedir.

Örneğin; halk arasında tuz ruhu olarak bilinen temizlik maddesi aslında, kuvvetli bir asit olan hidroklorik asit (HCl)’tir. Sirkede bulunan asetik asitte olduğu gibi çamaşır suyu ile karıştırılması sonrasında ortaya çıkacak tepkime sonucu zehirli klor gazı açığa çıkar. Bu kimyasala maruz kalındığında; gözlerde, boğazda ve akciğerlerde kimyasal yanıklar oluşabilmektedir. Bunun yanısıra astım gibi hastalıklara neden olabileceği gibi uzun süre maruziyet ölüme kadar varabilen tehlikeli sonuçlar ortaya çıkarabilmektedir.

Kimyasalların Fiziksel Tehlikeleri

Patlayıcılar: Bu ürünler ısı, şok ya da başka bir kaynak nedeniyle, kimyasal reaksiyona girerek, hızlı ve olağanüstü şiddetle enerji açığa çıkarma yeteneğine sahiptirler. Dinamit, patlayıcılara bir örnektir.

Aşındırıcılar: Korozif olarak da adlandırılan bu maddeler cilt dokusunu tahrip ederek, yanıklara sebep olur. Hidroklorik ve sülfürik asitler aşındırıcı kimyasalların örnekleri arasında yer alır.

Yanıcılar: Nispeten kolay alev alabilen maddeler yanıcı olarak kabul edilebilir. Genel olarak, yanıcı bir ürünün parlama noktası 100 derece Fahrenheit (37,8 °C) veya altındadır. Etil alkol ve benzin kolay alev alabilen kimyasallara örnek verilebilir.

Basınçlı Gazlar: Basınçlı gazlar, 200 kPa veya daha yüksek bir basınçta bir haznede tutulan gazlardır. Basınçlı gazlar ambalajlandıkları fiziksel durumlarına göre dört grupta sınıflandırılır.

Sağlığa Zarar Veren Kimyasallar

Zehirler: Toksik madde olarak da adlandırılan kimyasallar genellikle kısa veya uzun vadede bir hastalığa, hatta ölüme neden olabilen zehirler olarak tanımlanır. Maruziyet solunum veya fiziksel temas yoluyla olabilir. Tehlike derecesi ise maruz kalma düzeyine yani konsantrasyona bağlı olarak değişir. Toksik maddelere örnek olarak; hidrojen siyanür ve karbon monoksit gibi gazlar gösterilebilir.

Radyoaktifler: İyonlaştıran radyasyona yüksek düzeylerde maruz kalma sağlığı olumsuz etkileyebilir. Aşırı radyasyon, hücre dokularının biyolojik hasarına neden olabilmektedir.

Korunmak Adına Hangi Önlemler Alınabilir?

Kimyasalların kendine has özellikleri veya maddelerin tehlikeleri biliniyorsa, uygun planlamayla ve gerekli önlemleri alarak maruziyet ve acil durum önlenebilmektedir. Tehlikeli maddenin kullanılmaması veya daha güvenli bir malzeme ile değiştirilmesi de alınabilecek önlemler arasındadır.
Kimyasallara maruziyet solunum yolu, deriden emilme ve ağız yoluyla olabilmektedir. Kullanım sırasında maruziyetin önüne geçebilmek adına alınacak ilk önlem, maruziyetin türüne göre değişmekle birlikte, havalandırma sistemleri gibi ortama yönelik önlemlerdir. Bunun yanı sıra yapılan işe ve kimyasalın türüne uygun kişisel koruyucu donanımlar (KKD) da mutlaka kullanılmalıdır. Kimyasallara maruziyet sonrasında da Güvenlik Bilgi Formunda (GBF) yer alan tedbirler alınmalıdır.

Kimyasal Maddelerin Etiketlenmesi

Etiket, bir kimyasalın zararlarını ve bu zararlarına karșılık alınacak önlemleri öğrenmek için bașvurulacak en uygun araçtır. Her kimyasal kap üzerinde bu etiketlerin bulunması zorunludur. Etiketine bakılarak, kimyasalın fiziksel tehlikelerinin neler olduğu ve sağlık için zararlı olup olmadığı öğrenilebilir. Bu nedenle kimyasal maddelerde yer alan etiketlerdeki mesajın hızlı, açık, sade, anlașılır bir dilde ve șekilde olması son derece önemlidir.

Kimyasal Maddelerin Depolanması
Kimyasalların depolanmasında dikkat edilmesi gereken en önemli faktör, birbiriyle etkileşime giren kimyasalların ayrı yerlerde depolanmasıdır. Kullanılan kimyasalların birbiriyle ekileşime girmeden güvenli bir şekilde depolayabilmek adına kimyasal depolama matrisinden faydalanılmalıdır.

Depolama matrisinde belirtilen birlikte veya ayrı depolama kurallarına ilave olarak depolama sırasında dikkat edilmesi gereken diğer kurallar;

  • Depolar, depolanan kimyasal maddelerin yol açabileceği tehlikeler göz önüne alınarak havalandırma, yangın alarm ve söndürme sistemleri ile ısıya ve güneş ışınlarına karşı izolasyon gibi sistemlerle donatılmalıdır.
  • Depolaması yapılan tüm kimyasal maddelerin Güvenlik Bilgi Formları (GBF), kimyasal madde ile beraber temin edilmeli ve bu raporda yazan bilgiler ışığında depolama yapılmalıdır. Malzeme temin ederken GBF’i olmayan kimyasal maddeler işyerine kabul edilmemelidir.
  • Depolanacak kimyasal maddelerin ambalajlarında mutlaka etiketleri olmalı ve bu etiketler zarar görmemiş, okunaklı şekilde olmalıdır.
  • Kimyasal maddeler orijinal ambalajında saklanmalıdır.
  • Orijinal ambalajından çıkarılması durumunda, yeni koyuldukları ambalajlar, anlaşılacak şekilde ve Türkçe etiketlenmelidir.
  • Kimyasal madde depolarında raf yüksekliği 2 metreyi geçmemelidir.
  • Kimyasal madde depolama alanında elektrikli ısıtıcı kullanılmamalıdır.
  • Elektrik motoru kullanılması gerektiren sistemlerin (havalandırma vb.) kıvılcım çıkartmayan, exproof özellikte olmasına dikkat edilmelidir.
  • Depo alanında dökülme ve saçılmalarda kullanılacak, kimyasal maddenin özelliğine uygun temizleme kiti/acil dökülme seti ve dökülme ve açabileceği tehlikeler göz önüne alınarak havalandırma, yangın alarm ve söndürme sistemleri ile ısıya ve güneş ışınlarına karşı izolasyon gibi sistemlerle donatılmalıdır.
  • Depolaması yapılan tüm kimyasal maddelerin Güvenlik Bilgi Formları (GBF), kimyasal madde ile beraber temin edilmeli ve bu raporda yazan bilgiler ışığında depolama yapılmalıdır. Malzeme temin ederken GBF’i olmayan kimyasal maddeler işyerine kabul edilmemelidir.
  • Depolanacak kimyasal maddelerin ambalajlarında mutlaka etiketleri olmalı ve bu etiketler zarar saçılmalarda alana müdahale edecek kişilerin kullanabileceği özel kıyafetler bulundurulmalıdır.
  • Yanıcı/parlayıcı kimyasalların depolandığı alanlarda kıvılcım oluşturan çalışmalar (kaynak, demir kesme vb.) yapılmamalıdır. Sigara içilmemelidir.
  • Kimyasal maddelerin depolandığı alanların girişlerine,alanda görevli tüm personelin görebileceği ve okuyabileceği şekilde güvenlik bilgi formu özetleri asılmalıdır.
  • Fıçı, varil, kutu vb. ambalaja sahip kimyasal maddeler, kapakları üst tarafta olacak şekilde depolanmalıdır.
  • Kimyasal maddelerin depolanmasında gerekli tüm önlemlerin alınması önemlidir. Diğer bir önemli husus da; çalışanlara, güvenli çalışma ile ilgili eğitimlerin verilmesidir.