Statik Elektrik Nedir?

Günlük hayatımızda tokalaşma sırasında, aracımızın kapısını açarken veya parkta plastik kaydıraktan kaymış bir çocuğa dokunduğumuzda ortaya çıkan karıncalanma hissi, statik elektriğin etkisinden kaynaklanır. Hatta aradaki akım geçişi sırasında oluşan kıvılcım gözle görülebilir ve çıtırtı şeklinde ses duyulabilir. Bu akım geçişi bazı kişiler için eğlenceli ya da ilgi çekici gelmekle birlikte statik elektrik özellikle sinir sistemi üzerinde önemli sorunlar oluşturabilmektedir. Biz de günlük yaşam içinde sıklıkla karşılaşılabileceğimiz statik etki yaratan durumları, bunların yaratabileceği zararları ve alınması gereken önlemleri sizler için derledik…

Statik Elektrik Yaratan Durumlar Nelerdir?

Statik elektrik, doğada birbirinden farklı  ya da aynı, iletken veya yalıtkan iki maddenin temas etmesi ve ayrılması veya sürtünme meydana getirmesi sebebiyle kendiliğinden oluşur. Statik elektrik için en büyük örnek ise yıldırımdır.  “+” ve “–” yüklü bulutların birbirine yaklaşması sırasında tabiatın en büyük statik elektrik deşarjı meydana gelir.  Ortamdaki nem oranı arttıkça statik enerji miktarı azalmaktadır. Kullanılan malzemelerin sentetik olması statik enerji oluşumunu artıran nedenlerdendir.

Statik Elektriğin Zararları Nelerdir?

Daha öncede üzerinde durulduğu gibi; insanların statik elektrik yüklenmesi, yürüme sırasındaki sürtünmelerden, araçlara inip binmesinden, çalıştıkları masadan, ortamdaki döşeme, duvar veya pencereden, giyilip çıkarılan kıyafetlerden oluşabilmektedir. İnsanların bulundukları ortamdan aldıkları statik elektrik, hem sağlıklarına hem de kullandıkları elektronik cihazlara zarar verebilmektedir. Ancak statik elektriğin voltajı çok fazla olmasına karşın, akımı çok zayıftır. Bu nedenle elektrik çarpması gibi ani ve hayatı tehdit edecek şekilde fiziksel bir hasar vermez ancak sağlığı uzun vadede etkileyebilmektedir.

 

Statik elektriğin insan üzerindeki olumsuz etkileri:

• Psikolojik baskı

• Sinirlilik hali

• Deri altındaki küçük adalelerin yorularak esnekliklerinin kaybolmasına bağlı gelişen kırışıklık ve sarkmalar

• Yorgunluk

• Stres

 

Statik Elektrikten Kurtulma Yolları

Vücuttaki statik elektriğin fazlasını dışarı atmak için aşağıdaki öneriler yarar sağlayacaktır:

• Çıplak el veya ayakla toprağa dokunmak (bir nevi topraklama yapmak),

• El, yüz ve ayak yıkamak yada duş almak,

• Antistatik bileklik kullanmak.

Bulunulan ortamlarda da aşağıdaki önlemler alınabilir:

• Nemlendirme ve nem kontrolünü sağlamak. 

• Ortamın nemini yükseltmek. (Havadaki nem miktarının yüzde 55 Bağıl Nem oranının üzerinde tutulması statik elektrik birikimini önler.)

• Havalandırma tesisatına antistatik bar yerleştirerek ortama iyonize hava verilmesini sağlamak (Havalandırma tesisatına yerleştirilen doğrudan oda nemlendiricileri, hafif sprey salarak ortamın nem oranının yükselmesini sağlar.)

• Mobil nemlendiriciler kullanmak.

• Zemin kaplamasına yada kullanılan eşyaya (masa vb.) topraklama hattı oluşturmak,

• Masa, sandalye vb. eşyaların antistatik (ESD) malzeme ile üretilmiş olanlarını tercih etmek yada antistatik kaplama malzemeleri ile kaplamak,

• İnsanların kolaylıkla ulaşabilecekleri alanlara antistatik el baraları (topraklama hattına bağlanmış bakır el levhaları) yerleştirmek.

 

Statik Elektriğe Maruz Kalmamak İçin Neler Yapılabilir?

• Sık sık el, yüz, ayak yıkamak veya duş almak,

• Fırsat buldukça doğada (toprakta veya kumda) çıplak ayakla yürümek,

• Saçları saç kurutma makinesi yerine doğal kurumaya bırakmak, saç düzleştirici vb. aletleri kullanmamak yada mümkün olduğu kadar az kullanmak,

• Trafo ve yüksek gerilim hattı yakınlarında oturmamak ve dolaşmamak,

• Çamaşır yıkama işleminde yumuşatıcı kullanmak.