Mesleksel Kanserler

Kanser gelişmiş ülkelerde kadın ve erkekler için kardiyovasküler hastalıklardan sonra gelen temel ölüm nedenidir. Kanser oluşturan ve ölüme neden olan etken ve faktörler dünyanın çeşitli bölgelerinde ve toplumlarında geniş ölçüde değişiklik gösterirler.

Kanserlerin sebepleri arasında yer alan genetik-immünolojik özellikler yanı sıra çevresel faktörler olarak;

  • Sigara
  • Organik ve inorganik kimyasallar
  • Hava kirliliği
  • Radyoaktivite
  • Viral enfeksiyonlar
  • Diyet le ortaya çıkan durumlar sayılabilir

Ancak, kanser oluşmasında, geleneksel beslenme alışkanlıklarının, sosyal davranışlar, mesleki maruziyet, coğrafya, ırk ve öteki genetik faktörlerin rolü olduğu tek bir nedenin suçlu tutulamayacağı bilinmelidir. İnsanlardaki kanserlerin yüzde 5 kadarının mesleki maruziyet sonucu meydana geldiği kabul edilmektedir.

 

Mesleksel Kanserler Daha Erken Yaşta Ortaya Çıkıyor

Mesleksel kanserler arasında en sık görülen tür akciğer kanseridir. Bunun nedeni, çalışma hayatında karşılaşılan kanserojen madelerin çoğunlukla solunum yolu ile vücuda girmesidir. Ayrıca insanlarda görülen kanserler arasında akciğer kanseri en sık görülen türlerdendir. Akciğer kanserinden başka deri kanseri, mesane kanseri ve lösemi de mesleksel kanserler arasında sık görülen türlerdendir. Mesleksel maruziyet sonucu meydana gelen kanserler, diğer nedenlerle meydana gelen kanserlere göre daha genç yaşlarda ortaya çıkmaktadır. Bunda çalışma ortamındaki etkilenmenin sürekli ve yüksek dozda olmasının rolü olduğu düşünülmektedir.

Uluslararası Kanser Araştırma Ajansının (IARC) raporlarına göre, bugüne kadar insanda kanser yaptığı kesin olarak ortaya konmuş en az 30 madde ya da etken vardır. En sık kullanılanlar aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

 

Madde

İlişkili kanser türü

Amino bifenil

Mesane

Arsenik

Akciğer, deri

Asbest

Akciğer, mezotelyoma, sindirim sistemi

Benzen

Lösemi, akciğer,

Benzidin

Mesane

Kadmiyum

Prostat                       

Katran

Deri, akciğer

Krom

Solunum yolları, sinuslar

Naftil amin

Mesane

Nikel

Akciğer, solunum yolları

Vinil klorür

Karaciğer, anjiyosarkom

İyonizan radyasyon

Lösemi, akciğer, deri, kemik

Ultraviyole ışın

Deri

 

Kanser yapıcı özelliğe sahip bir madde değişik çalışma alanlarında kullanılabildiği için, aynı etkene bağlı olarak farklı işlerde kanser riski söz konusu olabilir.

İşkolu

Kanser türü

Etken

Tarım, orman, balıkçılık

Deri, akciğer, dudak

Ultraviyole, arsenikli pestisid

Madencilik

Deri, akciğer, lösemi

Arsenik, radon, asbest

Petrol endüstrisi

Deri, skrotum

Polinükleer aromatik hidrokarbon

Metal endüstrisi

Solunum yolları, akciğer

Arsenik, krom ve nikel bileşikleri,

Ulaştırma, gemi yapımı

Akciğer, mezotelyoma

Asbest

Kimya sanayii

Akciğer, karaciğer, sinus, mesane

BCME, krom, nikel, vinil klorür, benzidin, boya maddeleri,

Kok üretimi

Akciğer, mesane

Benzpiren, naftilamin

Lastik sanayii

Mesane, lösemi

Aromatik aminler, benzen

İnşaat işleri

Akciğer , mezotelyoma

Asbest (yalıtım işlemleri)

Deri sanayii, ayakabıcılık

Lösemi, burun boşluğu

Benzen, deri tozu

Sağlık çalışanları

Lösemi, akciğer

Radyasyon, antikanser ilaçlar

Asfalt yol yapımı

Akciğer

Benzpiren

Pestisid üretimi

Akciğer

Arsenik

Asbestli malzeme üretimi

Akciğer, mezotelyoma

Asbest

Korunma Yöntemleri

Birincil Koruma: Teknik koruma önlemlerini içerir. Kişinin etkenle temasını önlemeye yöneliktir. Amaç kanserojen maruziyetin tanımlanması, mümkünse giderilmesi, değilse de aza indirilmesidir. Bunun için; Mesleki kanserlerin önlenmesinde en önemli etken  kanserojen maddelerin endüstride kullanılmasının tamamen yasaklanmasıdır,yada

  1. Yerine Koyma (substitution). Örneğin benzen yerine stiren, hekzan; asbest yerine sentetik lifler kullanımı gibi
  2. Kapalı sistem, otomatizasyon, uzaktan kontrol
  3. Lokal ve genel aspirasyon ve havalandırma
  4. Kişisel koruyucu malzeme kullanımı
  5. Maruziyet süresinin kısaltılması
  6. Dönüşümlü çalışma
  7. Kanserojenle çalışan kişi sayısının azaltılması
  8. Düzenli bakım onarım
  9. Eğitim
  10. Ortam ölçümleri sürekli yapılmalı, maruziyetler ölçülmeli ve etkin havalandırma sistemleri kurulmalıdır. Son çare olarak KKD kullandırmalıdır.
  11. İş ortam ölçümlerinin yapılmasına önem verilmelidir.

İkincil Koruma: Yüksek riskli iş kolları için periyodik muayene ve taramaların yapılması ve değerlendirilmesi kişilerin biyolojik izlemi çok önemlidir.