İş Kazalarına Karşı Alınması Gereken Önlemler

İş Kazalarına Karşı Alınması Gereken Önlemler

Kazalara Karşı Korunma Tedbirlerinden İlk Akla Gelen KKD Kullanımı Tek Çözüm mü?

İş kazalarına karşı korunma tedbirleri denildiğinde ilk akla gelen görüntü, baret, reflektörlü yelek, iş ayakkabısı ve emniyet kemeri giymiş çalışanlardır. Peki, bu tarz kişisel koruyucu donanımların kullanılması alınacak önlemler açısından tek çözüm müdür? Alınabilecek farklı önlemler var mıdır?

Kazalara karşı alınması gereken önlemlerin başında risklerin ortadan kaldırılması gelmektedir.

Sonrasında da muhtemel kazalara neden olabileceği düşünülen sistemsel problemlere karşı proaktif yaklaşıp, hızlıca çözüm üretilmelidir. Biz de bu sayımızda iş kazalarına karşı bu iki noktaya dikkat çekmek istedik.

Risklerin Ortadan Kaldırılması İçin İzlenecek Yollar

Çalışan sağlığı ve güvenliğini korumak, meslek hastalıklarının ortaya çıkmasını önlemek için birçok mevzuat yayımlanmıştır. Bunlardan en önemlisi de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’dur.

Bu kanun, reaktif bazlı önlemler yerine proaktif olarak önceden kazaya yol açacak unsurların tespitini ve kaynağında yok edilmesini, meslek hastalığı olgularının ortadan kaldırılmasına yönelik yöntemleri de belirlemiştir.

Kanunun en önemli yapı taşlarından olan yönetmeliklere tam uyum sağlanması durumunda iş kazaları ve meslek hastalıklarından korunmak ve önlemek mümkündür.

Reaktif ve Proaktif Yaklaşım Nedir?

Reaktif yaklaşımı kısaca, iş kazaları ve meslek hastalıklarında olay yaşandıktan sonra önlem alınması olarak tanımlamak mümkün. Bu yaklaşımda, kazaların ve sistem bozukluklarının incelenmesi esas alınmaktadır.

Proaktif yaklaşım ise, iş kazası ve meslek hastalıklarında olay yaşanmadan önce tehlike ve risklerin öngörülmesi ve önleyici tedbirlerin alınması söz konusudur.

Ülkemizde iş kazalarının ve meslek hastalıklarının azaltılması için; işveren, iş sağlığı ve güvenliği profesyonelleri ve çalışanların benimsemesi gereken yaklaşım modeli proaktif yaklaşımdır.

Tehlikelerin giderilmesi ve İSG risklerinin azaltılması için aşağıda belirtilen öncelik sıralamasına göre hareket edilmesi gerekmektedir.

• Tehlikelerin ortadan kaldırılması: Tehlikeli kimyasalların kullanımının durdurulması, yeni işyeri planlarken ergonomik yaklaşımları uygulamak, monoton çalışmayı ya da strese neden olan olumsuz işlerin ortadan kaldırılmasını sağlamak gibi davranışlar örnek olarak gösterilebilir.

• İkame yöntemi: Tehlikeli olanın yerine tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanı koyma olarak ifade edilmektedir. Örneğin; kaygan zeminin malzemesinin kaydırmaz malzeme ile değiştirilmesi, elektrikli ekipmanın voltajının tehlikeli gerilim seviyesinin altına indirilmesi, solvent bazlı boya yerine su bazlı boya kullanılması gibi.

• Mühendislik önlemleri: İzolasyon sağlama, makine koruyucularını sağlama, toz, gürültü, titreşim gibi unsurlar için izole ortamlar oluşturmak, lokal emiş ve etkin havalandırmanın sağlanması, düşme koruma tedbirlerinin alınması gibi önlemler mühendislik önlemleri arasında yer almaktadır. Bu konular, işverenlerin yasal olarak uygulamakla yükümlü olduğu, iş kazaları ve meslek hastalıklarından korunmada uygulayabileceği toplu koruma tedbirlerindendir. 

• İdari kontrol önlemleri: Eğitimlerin verilmesi, periyodik kontrol ve denetimlerinin yapılması, işyeri koordinasyonunun sağlanması, sağlık ve güvenlik gözetimi ve denetimi, iş talimatlarının verilmesi, sağlık ve güvenlik levhaları ve davranış odaklı güvenlik yönetimi uygulaması idari kontrol önlemleri için örnek gösterilebilir.

• Kişisel koruyucu donanım kullanılması:

Yüksekte çalışma yapan personele tam vücut korumalı emniyet kemeri temin edilmesi ve kullanımının sağlanması örnek olarak verilebilir.

Risk kontrol tedbirlerinde, öncelikle ortama yönelik iyileştirmeler yapılarak toplu korunma sağlanmalı ve en son kişisel korunma tedbirlerine başvurulmalıdır. Yukarıda belirtilen kontrol önlemlerine başvurulmadan direkt olarak KKD verilmesi doğru ve güvenilir bir korunma yöntemi değildir. Kişisel korunma, koruyucunun doğru seçilmesi, tüm çalışanlar tarafından doğru bir şekilde, yerinde ve zamanında kullanılması ile mümkün olur. Bu aşamada, etkin bir kontrol ve denetim gereklidir. Çalışanların bu hususta etkin bir eğitime ihtiyacı vardır. İş kazalarından korunabilmek için risklerin bertaraf edilmesi ve güvenli çalışma ortamının sağlanması, tüm adımların etkin şekilde uygulanması ile mümkündür.  

Kaynaklar