İş Güvenliği Uygulama Ve Denetimlerinde Yapay Zeka Kullanımı

İş Güvenliği Uygulama Ve Denetimlerinde Yapay Zeka Kullanımı

Dijitalleşme, işyerinde yenilikçi ve heyecan verici gelişmeler için potansiyel sunarken yeni zorlukları da beraberinde getirmektedir. İş sağlığı ve güvenliği açısından olası zorlukların önceden tahmin edilebilmesi, işyeri ortamlarının güvenli olmasını sağlarken, yeni teknolojilerin faydalarını üst düzeye çıkarabilmektedir. İyi yönetildiği taktirde dijitalleşme mesleki riskleri azaltabilir ve çalışma koşullarını iyileştirmek için yeni fırsatlar yaratabilmektedir.

Son zamanlarda dijitalleşme ve veri bilimindeki ilerlemeler, yapay zekanın iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları içerisinde bir trend olarak ortaya çıkmasını sağlamıştır.

Yapay zeka; insan zekasına özgü olan algılama, fikir yürütme, öğrenme, sorun çözme, iletişim kurma, düşünme, analiz etme ve karar verme gibi yüksek bilişsel fonksiyonları veya otonom davranışları yerine getirebilen bir işletim sistemi olarak tanımlanabilir. Bu teknoloji özellikle bankacılık, pazarlama, finans, oyun, otonom cihazlar gibi alanlarda giderek artan ölçüde kullanılmaktadır. Bununla birlikte yapay zekanın işyerinde sağlık ve güvenlik üzerinde büyük bir etkisi olacağı anlaşılmış ve birçok işkolunda bu etki hissedilmeye başlanmıştır.

İş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının temel amacı, işyerinde meydana gelen yaralanmaları ve çevresel hasarı azaltmaya ve önlemeye çalışmaktır. Bu temel amaç doğrultusunda yapay zeka destekli uygulamalar geliştirilmeye başlanmıştır.

İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Yapay Zeka Uygulama Alanları

Akıllı Kişisel Koruyucu Ekipmanlar

Kişisel koruyucu ekipmanlar içine yerleştirilmiş mobil minyatür izleme cihazlarının, tehlikelerin gerçek zamanlı olarak izlenmesine olanak tanıması ve zararlı maruziyetler (stres, sağlık sorunları ve yorgunluk) hakkında erken uyarı sağlanması için çalışmalar yapılmaktadır. Bu cihazlar ile çalışanın davranışını olumlu yönde etkileyerek sağlığını ve güvenliğini iyileştirmek için bireye özgü uyarlanmış gerçek zamanlı öneriler sunulabilir. Bu bilgiler, kurumlar tarafından potansiyel İSG (İş Sağlığı ve Güvenliği) sorunlarının öngörülmesine yardımcı olmak ve organizasyon düzeyinde İSG müdahalelerinin gerekli olduğu yerleri belirlemek için harmanlanabilir ve kullanılabilir. Ancak, üretilebilecek büyük miktarda hassas kişisel verilerin ele alınması bağlamında etkili stratejiler, sistemler ve etik kararlara ihtiyaç duyulmaktadır.

Sanal Gerçeklik ve Artırılmış Gerçeklik

Sanal gerçeklik (VR, Virtual Reality) ve artırılmış gerçeklik (AR, Augmented Reality) teknolojileri ile tamamen kurgulanmış bir ortam veya gerçek dünyanın ses, grafik, gps verileri ile zenginleştirilmesi sonucu meydana getirilmiş ortamlar oluşturulabilmektedir.

VR teknolojilerinin en çok bilinen örneği bilgisayar tabanlı ve mobil tabanlı sanal gerçeklik başlıklarıdır. Bu başlıklar ile birlikte; sanal gerçeklik ortamında yakalama, kavrama, atma, çevirme, itme ve çekme gibi hareket kabiliyetleri sağlayan dokunmatik kontrol cihazları kullanılmaktadır.  VR teknolojileri, kullanıcılara yüksek düzeyde aktif katılım imkanı sunmakta ve etkileşimli eğitimlerin gerçekleştirilebilmesine olanak vermektedir. Çalışanların işyeri eğitimleri, sanal gerçeklik (VR) teknolojileri ile, çevresel etkiler ve proses nedeni ile ortaya çıkabilecek riskler olmadan düzenlenebilir. Bu kapsamda; acil durum müdahalesi, yüksekte çalışma, kapalı alanlarda çalışma, makine ve ekipmanların tanıtımı ve güvenli kullanımı, işyeri tehlikelerinin tanımlanması, ergonomi ve birçok farklı alanda eğitimler tamamen sanal ortamlarda, gerçek hayat koşullarından etkilenmeden gerçekleştirilebilmektedir. Bu sayede işletme ve seyahat maliyetleri azaltılabilmekte, yaşanabilecek kaza ve kayıpların da önüne geçilebilmektedir.

2012 yılında Google’ ın tanıtımını yaptığı  “Glass Projesi” AR teknolojileri açısından önemli bir örnek teşkil etmektedir. Cihaz, şeffaf bir ekrana sahip, küçük, hafif ve giyilebilir bir bilgisayar şeklinde tasarlanmıştır. AR teknolojileri ile gerçekliğin bilgisayar tarafından değiştirilmesi ve artırılması sağlanır. Ayrıca bu cihazlar gerçek görüntüleri analiz ederek kullanıcılara yaptıkları iş ile ilgili anlık bilgi akışı sağlayabilir. Örneğin; asbest, elektrik kabloları ve gaz boru hatları, bakım-onarım, montaj işleri, patlayıcı ortamlar üzerine çalışan işçiler AR cihazları sayesinde açıkça göremedikleri gizli tehlikeler hakkında bilgi sahibi olabilirler. Giyilebilir cihazların yanı sıra akıllı telefonlar ve tabletler, ses ve görüntü aktarım özellikleri sayesinde AR teknolojileri ile birlikte kullanılabilmektedir. AR teknolojilerinin güvenilirliği, ilgili yüksek kaliteli bilgi kaynaklarına erişimi sürdürmeye ve güncel olup olmamasına bağlıdır.

VR ve AR cihazları doğru kullanılmadıklarında dikkat dağınıklığı, aşırı bilgi yüklemesi, yönelim bozukluğu, hareket hastalığı ve göz yorgunluğu gibi olumsuzluklar için risk kaynağı olabilir. Kullanım esnasında yazılım ve cihaz geliştiricilerin tavsiyelerine uygun hareket edilmesi gerektiği unutulmamalıdır. Fark edilecek olumsuz etkiler, gerekli düzeltmelerin ve geliştirmelerin sağlanabilmesi adına mutlaka eğitim sağlayıcılarla paylaşılmalıdır.

Tehlikeli Görevlerin Üstlenilmesi

İHA’ lar yani insansız hava araçları (Drone), kendileri yapay zeka uygulaması olmasa bile yapay zeka uygulamalarının karar vermesine ve analiz yapmasına yardımcı olacak verilerin toplanmasında kullanılmaktadır. İHA’ lar, tehlikeli durumları değerlendirmek ve araştırmak, ardından değerli verileri raporlamak için insanların yerini alabilmektedir. İnşaat sektörü başta olmak üzere maden ve tarım sektörlerinde yoğun olarak kullanılmaya başlanmıştır.

Yapay Zeka Destekli Otonom İzleme Sistemleri

Otonom izleme sistemleri, çalışma alanının gerçek zamanlı görüntülerini analiz etme yeteneğine sahip sistemlerdir. Bu sistemler işyerinde mevcut diğer sistemlerle entegre edildiğinde çalışma alanına giriş ve çıkışların kontrol edilmesi, tehlikeli durumların önceden öngörülerek sistemlerin kapatılması, çalışanların uygun kişisel koruyucu donanımları kullanıp kullanmadıklarının takibini yapabilmektedir.

Yapay zeka destekli otonom izleme sistemleri kullanılırken kişisel verilerin gizli tutulması, verilerin toplanması ve kullanılması ile ilgili şeffaflığın sağlanması önemlidir. Doğru kullanılmaları sağlanırsa İSG gözetimini iyileştirme, kanıta dayalı önlemeyi destekleme ve denetimlerin verimliliğini artırma fırsatı sağlayabilir.

Kaynaklar

1- Digitalisation and occupational safety and health (OSH) An EU-OSHA research programme

https://osha.europa.eu/en/publications/digitalisation-and-occupational-safety-and-health-osh-eu-osha-research-programme/view

2- Artificial Intelligence within Health, Safety and Environment Artificial Intelligence Management https://www.jacksonhogg.com/blog/health-safety-and-environment-artificial-intelligence/

3- Yapay Zeka, Wikipedia https://tr.wikipedia.org/wiki/Yapay_zek%C3%A2

4- Aayushi Johari,Edureka Blog   https://www.edureka.co/blog/artificial-intelligence-applications/  

5- Straight From the Experts: How Will AI Fit Into Health and Safety in the Workplace?

https://www.safeopedia.com/straight-from-the-experts-how-will-ai-fit-into-health-and-safety-in-the-workplace/2/8092

6- Artificial Intelligence Can Help Optimize HSE Strategy Lloyd’s Register | 19 March 2019   https://pubs.spe.org/en/hsenow/hse-now-article-page/?art=5252

7- Arttırılmış Gerçeklik, Wikipedia https://tr.wikipedia.org/wiki/Art%C4%B1r%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F_ger%C3%A7eklik

8- Sanal Gerçeklik, Wikipedia

 https://tr.wikipedia.org/wiki/Sanal_ger%C3%A7eklik

9- Discover Glass Enterprise Edition https://www.google.com/glass/start

10- Introducing AI-SAFE: a collaborative solution for worker safety, Nick Chrissos January 23, 2018 https://gblogs.cisco.com/uki/introducing-ai-safe-a-collaborative-solution-for-worker-safety/

11- Real-time PPE Monitoring on the Edge  https://cortexica.github.io/intel-rrk-safety/