İlk Yardım Ve Otomatı̇k Eksternal Defı̇brı̇latör (Oed)

İlk Yardım Ve Otomatı̇k Eksternal Defı̇brı̇latör (Oed)

Her işyerinin tehlike sınıfına ve çalıştırdığı kişi sayısına göre belirlenen ilk yardımcısı olması gerekmektedir. Belirlenen kişiler ilkyardımcı eğitimi alarak sertifikalandırılır.

İlk yardım tanımında belirtilen amaç doğrultusunda, ani hastalık, yaralanma, zehirlenme, boğulma gibi durumlarda hasta veya yaralıya tıbbi araç gereç aranmaksızın mevcut araç ve gereçlerle, ilaçsız uygulamaları yapan en az temel ilk yardım kursu alarak ilk yardımcı sertifikası almış kişiye İLK YARDIMCI denir. Bu kişiler iş yerinde oluşacak acil durumlarda sağlık çalışanları gelene kadar ilk müdahaleyi belli sınırlar dahilinde yapmak durumundadır. İlk yardımcıların eğitimlerinin içinde daha önce olmayan otomatik eksternal defibratör (OED) kullanımı da mecburi hale getirilmiştir. Bu nedenle de eğitim programları yeniden yapılandırılmıştır.

Biz de bu nedenle sizler için OED’nin ne olduğu, nasıl etki ettiği, önemi ve nasıl kullanılması gerektiğine dair bilgileri bir araya getirmek istedik...

Sertifikalı ilk yardım eğitimi almış kişiler, herhangi bir kişinin ani kalp durması veya kalp krizi geçirmesi durumunda profesyonel ekipler gelene kadar ilk müdahalenin yapılabilmesi için tasarlanmış elektro şok cihazlarının kullanılması konusunda bilgi ve beceriyi kazanırlar.

OED Nedir?

OED, bir defibrilatör türüdür ve defibrilatörler kalbe şok uygulaması yapmaya yarayan cihazlardır. OED, ani kalp durması sırasında göğse yapıştırılan pedler (elektrotlar) vasıtası ile kalbe şok verilmesini sağlayan hafif, kullanımı kolay ve taşınabilir bir cihazdır.

Bu cihazlar OED kullanımını kapsayan ilk yardım eğitimi almış herkes tarafından kullanılabilir.

OED nasıl etki eder?

Ani kalp durması; kalpte aniden ortaya çıkan işlev bozukluğunda ve kalp beklenmedik bir şekilde atmayı bıraktığında ortaya çıkar. Birkaç dakika içinde tedavi edilmediği takdirde hızla ölüme yol açar. Ani kalp durması çoğunlukla kalbin pompa işlevini yapmasına engel olan elektriksel bozukluktan kaynaklanır. Kalbin hızlı bir şekilde bu durumdan kurtarılması için kalbe şok uygulanması gerekir. Ani kalp durmasından sonraki 3-5 dakika içinde uygulanabilen şok, sağ kalma konusunda %50-70 oranında olumlu katkı sağlar. Gecikilen her bir dakika için ise hasta/yaralının hayatta kalma şansı %10-12 oranında düşer. OED yardımı ile uygulanan şok kalbin pompa işlevini yapmasına engel olan elektriksel bozuklukların ortadan kaldırılması ve normal ritmin devam etmesini sağlamak sureti ile etki eder.

OED'ler neden önemlidir?

OED'ler;

  • Hastane öncesindeki tüm ilk yardımcılar tarafından kullanılabilir olması,
  • Taşınabilir olması,
  • Daha fazla insanın hayatta kalmasını sağlayacağından dolayı önemlidir.

OED’ler nasıl çalışır?

OED içindeki bir mikroişlemci, hasta/yaralının kalp ritmini yapışkan elektrotlar aracılığıyla analiz eder ve ilk yardımcıya şok gerekip gerekmediği komutunu verir. Eğer gerekli ise, kaydedilmiş bir ses, ilk yardımcıdan OED'deki şok düğmesine basmasını ister. Tam otomatik OED’lerde şok uygulaması için ilk yardımcının düğmeye basmasına gerek yoktur. Cihaz şoku kendisi otomatik olarak verir. Sesli ve/veya görsel komutlar ilk yardımcıyı işlem boyunca yönlendirir.

OED'lerin kullanımı güvenli midir?

OED’lerin sesli ve/veya görsel komutları yerine getirildiği takdirde hastaya zarar verilmesi mümkün değildir. Bu cihazlar sadece hayatı tehdit eden ritimler için şok önerdiği ve uyguladığı için güvenlidir.

OED Kullanılan Durumlar

OED kullanımı “Temel Yaşam Desteği” uygulaması içerisinde yer alır ve hayatı tehdit eden kalp ritimlerinin geri döndürülmesinde kullanılır.

OED Uygulaması

       OED kullanımı sırasından dikkat edilmesi gereken genel ilkeler:

  • OED hasta/yaralının solunumunu değerlendirmez.
  • Hasta/yaralıya müdahale etmeden önce olay yerinin ilk yardımcı, hasta/yaralı ve çevredeki insanlar açısından risk taşıyıp taşımadığının mutlaka değerlendirilmesi gerekir.
  • Pedlerin yapışacağı bölgenin kuru olması gerekir. Eğer hasta/yaralının göğsünde ıslaklık var ise pedler yerleştirilmeden önce göğüs kurulanmalıdır.
  • Hastanın göğsünün kıllı olması, boyun ve/veya göğüste takı vb. şeylerin bulunması pedlerin iletiminde sorun yaratır. Bu durumlarda cihazın yanında bulunan ilk yardım kiti içerisindeki makas, eldiven, tıraş bıçağı vb. malzemeler kullanılabilir. Takı ve benzerleri ayrı bir poşet içerisinde muhafaza edilir.
  • Pedlerin yapıştırılacağı bölgede açık yara var ise, pedler yara üzerine yapıştırılmaz. Ayrıca, göğüs bölgesinde yapıştırılmış ilaç bantları varsa, öncelikle bantlar çıkartılır sonra pedler yapıştırılır.
  • Gebeler ile kalp pili olduğu bilinen hastalarda OED kullanılabilir ancak ped kalp pili üzerine yapıştırılmaz. 2,5 cm uzağına yapıştırılmalıdır.

OED; kalp ritmi analizi yaparken ve şok verirken hasta/yaralıya dokunulmamalıdır. Ayrıca hasta/yaralının bulunduğu yüzey iletken özellikte ise temas edilmemelidir. İlk yardımcı, aynı zamanda hasta/yaralıya dokunulmaması gerektiğini çevredekilere yüksek sesle söylemelidir.

OED kullanılmaması gereken durumlar:

OED; yağmur altında, ıslak ve metal zeminde olan hasta/yaralıya uygulanmaz. Bu durumda hasta/yaralı kuru bir zemine çekilerek, göğüs kafesi kurulandıktan sonra pedlerin ve göğüs kafesinin tekrar ıslanmaması sağlanabiliyorsa kullanılır.

Yangın ve patlama tehlikesi olan yanıcı gazların bulunduğu ve yoğun oksijenin olduğu ortamlarda kullanılmamalıdır. Bunun yanı sıra sürekli oksijen verilen bir hastada müdahale sırasında oksijen kaynağı kesilmeli veya uzaklaştırılmalıdır.

      Yetişkinlerde OED uygulaması:

  • OED’yi hastanın yanına uygun şekilde (yatay konumda) yerleştirin.
  • OED kapağı açıldığında otomatik olarak açılan bir model değilse açma düğmesine basarak cihazı çalıştırın.
  • Cihazın yaptığı sesli ve/veya görsel komutları takip ederek yetişkin hasta pedlerini paketinden çıkarın.
  • Pedler OED’ye takılı değil ise takın.
  • Pedler, göğsün neresine yerleştirilmesi gerektiğini gösteren bir şema ile birlikte gelir. Buna göre; pedlerden birini göğüs kemiğinin sağına, köprücük kemiğinin hemen altına ve sağ meme başının üstüne, diğer pedi ise göğsün sol tarafına, meme başının soluna ve alt kaburga sınırının üzerine yerleştirin.
  • İki ilk yardımcı var ise; birisi göğse pedleri yerleştirirken diğeri “Temel Yaşam Desteği” uygulamasına devam etmelidir.
  • Pedlerin hasta/yaralının göğsünde birbirine değmediğinden emin olunmalıdır.
  • Pedler çıplak göğse sıkıca yapıştırılır.
  • OED kalp ritmini analiz ederken, hasta/yaralıya okunulmaz ve kimsenin de dokunmasına izin verilmez. Bununla ilişkili olarak cihazın sesli yönlendirmesi komut verir. Çevredekiler hasta/yaralıya dokunmamak için yüksek sesle uyarılmalıdır.

OED ve Temel Yaşam Desteği uygulamasından sonra yaşam belirtisi (hareket, öksürük veya normal soluk alıp verme, gözlerin açılması gibi) gösteren hasta/yaralıya kurtarma (iyileşme, derlenme) pozisyonu verilir. Kesinlikle cihaz kapatılmaz ve pedler çıkarılmaz. Bu şekilde cihaz analiz yapmaya devam eder ve ilk yardımcıyı sesli ve/veya görsel komutlar ile yönlendirir. OED çalışan sayısının çok olduğu iş yerlerinde temin edilirse hayat kurtarıcı olabilir.