Hayatımızın Olmazsa Olmazı: Elektrik

Teknolojinin gelişimi yaygınlaştıkça elektrik kullanımı da hayatımızın olmazsa olmazları arasında yerini aldı. Elbette bu durum hayatımızı kolaylaştırmanın yanında bazı tehlike ve riskleri de beraberinde getirmektedir.       

Teknik tanımına bakıldığında, elektrik, negatif (-) yük sahibi elektronların ve iyonların hareketi sonucu oluşan yük akımı olarak ifade edilmektedir.  Doğru akım ve alternatif akım olmak üzere iki akım türü olarak karşımıza çıkmaktadır.

Doğru akım: Zamana bağlı olarak yönü ve şiddeti değişmeyen akım türüdür. Genelde elektronik devrelerde kullanılmaktadır. Günlük hayatımızda da sıkça kullandığımız piller doğru akıma en iyi örnektir.

 

Alternatif akım: Zamana bağlı olarak yönü ve şiddeti değişen akım türüdür. Alternatif akım günlük hayatımızda ev ve iş yerlerinde kullanılmaktadır. Alternatif akım, insan sağlığı açısından çok daha tehlikelidir. Alternatif akım tehlike gerilimi; etkin değeri, alçak gerilimde 50 voltun üstünde olan, yüksek gerilimde hata süresine bağlı olarak değişen gerilimdir.

 

Elektrik çarpmalarının oluşturacağı etkinin şiddeti;

• Maruz kalınan gerilimin büyüklüğü

• Akıma karşı vücudun direnci

• Akım türü (Doğru akım DC, Alternatif akım AC)

• Elektrik kaynağı ile temas süresi

• Akımın organizmada izlediği yola bağlı olarak değişmektedir.

 

Yangın riskini azaltmak için doğru ev aletlerini seçin: Soğuk havalarla birlikte ev ve iş yerlerinde ısınma amaçlı rezistansı açıkta olan infrared ısıtıcıların kullanılması ve ısıtıcının prizde unutulması yangın çıkmasına neden olabilmektedir. Bunu önlemek için açık alev çıkartmayan elektrikli ekipmanların kullanılması yangın riskini azaltacaktır.

Prizlere gereğinden fazla yük bindirmeyin: Uzatma kablolarıyla birlikte, bir prize gereğinden fazla yüklenilmesi yangın riskini arttıran tehlikeli davranışlardandır. Bununla birlikte, uzatma kablosuna başka bir uzatma kablosu eklenerek kullanılması fazla ısınan ekipmanın erimesine ve tutuşma sıcaklığına gelince yanmasına neden olabilmektedir. Bu nedenle uzatma kablolarını kullanırken dikkatli olunmalı ve prizlere gereğinden fazla yük bindirmemeye dikkat edilmelidir.

 

Cep telefonlarını uzun süre şarjda bekletmeyin: Cep telefonları günlük hayatımızın olmazsa olmazları arasında yerini aldı. Telefonların sürekli kullanılması da doğal olarak sık sık şarj etme gereksinimini doğurmaktadır. Şarj cihazları direkt 220 voltu kullanmak yerine transformatörle elektriği dönüştürerek kullanır. Bu durum, elektrik çarpılmasının önüne geçer fakat telefonun şarj edilmesi için uzun süre prizde bırakılmasını gerektirir. Telefonların gereğinden fazla sürelerde şarjda bırakılması sonucunda ısınarak yangın çıkarttığı görülmüştür. Bunun gibi olumsuz durumların önüne geçmek için, şarj işlemi  biter bitmez cep telefonunu prizden çıkartmak gerekmektedir.

 

Fişleri prize takıp çıkarırken sağ elinizi kullanın: Fişler, prizden kablosundan çekilerek değil, priz ve fiş aynı anda tutularak çıkartılmalıdır. Kablodan asılarak çıkartma, fişlerin deforme olup kırılmasına ve kısa devre yapmasına neden olabilmektedir. Bununla birlikte elektrikli ekipmanların prize takılması veya çıkartılması sırasında sağ elin kullanılması gerekir. Çünkü elektrik, vücuda girdiğinde en kısa yolu tercih eder. Kalbimiz, solumuza daha yakın olduğu için, sağ elin kullanılmasıyla olası bir elektrik akımından daha az etkilenilmesi sağlanabilmektedir.

Daha önce de belirtildiği üzere, akım, yaşamsal organlardan geçmese de sonuçları ciddi olabilmektedir. Vücudun çeşitli yerlerinde kas kasılmaları görülmesi sonucunda, kazazedenin dengesini kaybedip düşmesiyle sonuçlanır. Esasen beynimiz de elektrik sinyalleriyle çalışır. Elektriğe temasın söz konusu olduğu durumda, kavranmış olan cismin, yani elektrik akımına kapılmaya sebep olan cismin, bırakılamadığını görmüşsünüzdür. Bu durum, elektrikle temas sonucu vücutta gezen elektrikle birlikte beynin gönderdiği çek komutunu kasların ayırt edememesi sonucu yaşanmaktadır.

 

Deforme olmuş kabloları kullanmayın: Evlerde ve işyerlerinde karşılaşılan başka bir durum, hasarlı, deforme olmuş, ek yapılmış kabloların kullanılması sonucu elektrik akımına kapılma ya da yangın meydana gelmesidir. Elektrik kablolarının, koruyucu yalıtımlarının zarar görmesi veya izolasyon hataları gibi durumlardaki kabloların kullanılmaması, yenileriyle değiştirilmesi sağlanmalıdır.

 

Çocukları korumak için önlem alın: Evlerde ortaya çıkan başka bir durum da çocukların, keşfetme içgüdüsüyle ulaşabildikleri eşyaları dokunarak anlamaya çalışmalarıdır. Çocukları elektriğin olumsuz etkilerinden korumak için prizlerin yetkin personellerce çocuk korumalı ve kapaklı prizlerle değiştirilmesi sağlanmalıdır. Alınacak bu önlem, çocukları elektrik tehlikesinden uzak tutmayı sağlayacaktır.

Banyo ve lavabo gibi ıslak ve nemli alanlarda su ile temasın önlenmesi için prizlerin yine korumalı ve kapaklı olmasına dikkat edilmelidir. Evlerdeki prizlerin korumalı prizlerle değiştirilmesine ilave olarak elektrik çarpmasına karşı sigorta panolarına 30mA değerinde kaçak akım rölesi taktırılmalıdır.

 

Elektrikli aletleri fişte bırakmayın: Fişi prizde takılı halde bırakılan bir su ısıtıcısı hiç umulmadık bir anda meydana gelebilecek yangının tetikleyicisi olabilir. Bunu önlemek için iş yerinden ya da evden ayrılmadan önce elektrikli ekipmanların fişlerinin çekildiğinden emin olun.

 

Tamir ve bakım işlerini yetkin kişilere yaptırın: Elektrik tesisatlarının ve kullanılan her türlü elektrikli ekipmanların tamir-bakım işlerinin elektrik konusunda yetkin ve yetki belgesine sahip teknisyen, tekniker ve mühendisler tarafından yapılması gerekir. Bu işlemlerin yetkin olmayan kişilerce yapılması elektrik arkı sebebiyle yangın çıkmasına ve akıma maruziyet sonucu ölüm gibi telafisi olmayan sonuçları beraberinde getirebilmektedir.