Elle Kaldırma Ve Taşıma Yöntemleri

 

Yükün, tek başına ya da başka bir işin parçası olarak, bir veya daha fazla çalışan tarafından elle veya beden gücü kullanılarak kaldırılması, indirilmesi, itilmesi, çekilmesi, başka bir yere götürülmesi veya bu işlerin yapılması için fiziki olarak destek olunması “elle kaldırma ve taşıma” olarak tanımlanmaktadır.

Bir işin yapılması sırasında elle taşıma işlemi en son başvurulan yöntem olmalıdır. Elle taşımanın kaçınılmaz olduğu durumlarda, taşıma işleminin mekanik sistemler kullanılarak yapılmasını sağlamak (vinç, forklift, otomatik taşıma ve depolama sistemleri  vb.), işin sağlık ve güvenlik şartlarına uygun olarak yapılabilmesi için işyerinde ergonomik düzenleme yapmak, taşıma mesafelerini azaltmak, düzenli aralıklarla elle taşıma yapan çalışanların eğitilmesini sağlamak elle taşıma işlerinde dikkat edilecek hususların başında gelmektedir.

 

Elle yük taşıma neden tehlikelidir?

Elle yük taşımayı tehlikeli kılan risk faktörleri, yükle ilgili olan ve bireysel faktörler olmak üzere iki başlık altında toplanmaktadır.

1. Yükle ilgili risk faktörleri

  • Yükün özellikleri;
  • Çok ağır, büyük, kaba ve kavranması zor, dengesiz, vücuttan uzak tutulmasını veya vücudun eğilmesini gerektiren bir yükün taşınması, bel ve sırt incinmelerine neden olabilir.
  • Fiziksel güç gereksinimleri;
  • İş, çok yorucu, sadece vücudun bükülmesi ile yapılabiliyorsa, yükün ani hareketi ile sonuçlanıyorsa, vücut dengesiz bir pozisyonda iken yapılıyorsa bedenen çalışma şekli ve harcanan güç sırt ve bel incinmesine neden olabilir.
  • Çalışma ortamının özellikleri;
  • Çalışılan yer, işi yapmak için yeterli genişlik ve yükseklikte değilse, zemin takılma ve düşmelere sebep verecek engebelere sahipse, işyeri tabanında veya zeminlerde yüklerin indirilip kaldırılmasını gerektiren seviye farkı varsa, sıcaklık nem veya havalandırma uygun değilse sırt ve bel incinmesine neden olabilir.
  • İşin gerekleri;
  • Özellikle vücudun belden dönmesini gerektiren eylemlerin sık sık yapılması, yetersiz ara dinlenme süresi, uzun kaldırma indirme ve taşıma mesafesi, işin gerekliliği sebebi ile çalışan tarafından değiştirilemeyen çalışma temposu gibi durumlardan bir veya birden fazlasını gerektiren işler sırt ve bel incinmesine neden olabilir.

 

2. Bireysel risk faktörleri

Çalışanlar yapılacak işi yürütmeye fiziki yapılarının uygun olmaması, uygun olmayan giysi ayakkabı veya kişisel eşyaları kullanmaları yeterli ve uygun bilgi ve eğitime sahip olmamaları durumunda risk altında olabilirler.

 

Elle yük kaldırmak zorunluysa nelere dikkat edilmeli?

  • Kaldırma işine başlamadan önce, yükün nereye konulacağı, yardımcı malzeme kullanıp kullanılmayacağı, başka birinin yardımına ihtiyaç duyulup duyulmayacağı, taşıma güzergahı üzerinde engel olup olmadığı, yüke göre taşıma mesafesi ve taşıma şekli belirlenmelidir. Yük taşıma işlemi bu değerlendirmeler sonrasında gerçekleştirilmelidir. Ayaklar, bacaklar açılarak dengeli şekilde yükün çevresine yerleştirilmelidir (Şekil- 1).
  • Eğilirken dizler bükülmeli ve sırt düz tutulmalıdır. Bu durumda vücudun dengesini sağlamak için harcanacak güç en aza indirilecektir. Yük sağlam şekilde kavranmalıdır. Kollar, bacaklar tarafından oluşturulan sınırlar içinde tutulmaya çalışılmalıdır. Yük bütün avuç içi ile kavranmalıdır (Şekil -2).
  • Yük ani şekilde itilmemeli, çekilmemeli ve kaldırılmamalı. Yükü taşıma işlemi olabildiğince yavaş hareketlerle yapılmalı. Yük vücuda yakın tutulmalı, dönüş yaparken gövde ile değil tüm vücut ile dönülmelidir. 
  • Yükün taşınacağı noktaya gelindiğinde taşıma işlemine başlarken dikkat edilen tüm hareketler tekrar edilerek yük yavaşça bırakılmalı, yerleştirme işlemi daha sonra yapılmalıdır. (Şekil – 3).