Davranış Odaklı İş Sağlığı Ve Güvenliği

Davranış Odaklı İş Sağlığı Ve Güvenliği

Bilindiği üzere, iş sağlığı ve güvenliği oldukça önemli bir alandır. Elektrik ve kimyasallarla çalışmalarda iş güvenliği, yüksekte çalışmalarda iş güvenliği, makina mühendisliği, proses güvenliği gibi teknik konularla da iç içe geçer. Bunun yanında; meslek hastalıkları, ergonomi gibi alanlarla, tıp bilimiyle kesişir. İşin içinde çalışanlar ve yöneticiler olduğu için insan faktörü en önemli konu haline gelir.

İletişim, davranışların değiştirilmesi, doğru liderlik, yönetim sistemleri ve yönetimin iş sağlığı ve güvenliğini sahiplenerek tüm süreçlerinin içine dahil etmesi gibi oldukça soyut konular ise tüm bu teknik konuları gölgede bırakacak denli önemli yer tutar.

İSG Sistemleri ve İnsan Kaynakları Sistemleri Birbirine Destek Olmalı İşyerlerinde güvenlik kültürünün en iyi düzeye gelmesinin temel şartı; sadece etkin iş sağlığı ve güvenliği sistemlerinin devrede olması değil, iş sağlığı ve güvenliğini dolaylı olarak etkileyen İnsan Kaynakları ve benzeri diğer sistemlerin de destek olması ile sağlanabilir. Bununla birlikte her kademeden yöneticinin iş güvenliği alanında etkin liderlik stilleriyle doğru liderlik davranışlarında bulunmasını sağlamak önem taşımaktadır. Çalışanları kültürün gelişme süreçlerine dahil edip riskli davranışların azaltılması ve güvenli davranışların artırılması ile kültürün iyileştirilmesi gerekmektedir. Avrupa Birliği’nin Seveso III Direktifi, büyük endüstriyel kazaların olmaması için kurumların sadece teknik önlemler almasının artık yeterli olmadığını açık olarak ifade etmiştir. Çalışanların katılımının sağlandığı davranış odaklı iş güvenliği olarak da adlandırılan kültürel gelişim süreçlerini büyük endüstriyel kaza riski taşıyan işletmeler için zorunlu hale getirmiştir.

En Önemli Kriter; Sürdürülebilirlik

Davranış odaklı iş güvenliği yönetim sistemleri arasında sürdürülebilirlik, riskli davranışları azaltma yoluyla değişim amaçlayan süreçlerin başarısını gösteren en önemli kriterdir. Her sistem yapısı itibariyle sürekli bakım ve aksaklıkların giderilmesi gibi unsurlara ihtiyaç duyar. Doğası gereği her şey bozulmaya yönelik bir eğilim içindedir. Sporcuların sürekli antrenman yapması ve beslenmelerine dikkat etmesi bu yüzdendir. Yönetim sistemleri gibi dokümantasyonun ağırlıklı olduğu, insan unsurunun hafif hissedildiği konularda sürdürülebilirlik kolayken, insan öğesinin hemen hemen her şey olduğu süreçlerde sürdürülebilirlik tüm sürecin temelinde olmalıdır.

Davranış odaklı iş sağlığı ve güvenliği yaklaşımının gereklilikleri;

• Bu yaklaşımın temelinde davranış değişimi ve elde edilen değişimin sürdürülebilirliği vardır. Hatalı davranışları tespit edip en etkin şekilde doğru yönde değiştirmek gereklidir.

• Davranış odaklı iş sağlığı ve güvenliği planı, sonuçları uzun zaman sonunda ancak kalıcı olarak görülen bir süreçtir. Bu nedenle, hem maddi hem de insan kaynağı gerektirir.

• Yaygın olarak yapılan hataların başında kaynakları hatalı kullanarak programı olması gerekenden önce sonlandırmak gelir. Böyle bir program sonunda neredeyse hiç bir gelişim veya davranış değişikliği elde edilemez.

• Davranış odaklı iş sağlığı ve güvenliğinin temelinde iş yerlerinde pozitif iş güvenliği kültürü oluşturmak vardır.

 

İSG Kültürünün Hangi Aşamada Olduğu Tespit Edilmeli

Öncelikle bir iş yerinde iş sağlığı ve güvenliğini kültürünün hangi aşamada olduğu tespit edilmelidir. Bu tespit için Bradley Curve eğrisinden faydalanmak isabetli olacaktır.

Reaktif Aşama; Personelin hiçbir sorumluluk ve farkındalık üstlenmediği aşamadır. İş güvenliğinin bir sistematik değil tamimiyle şansla / kaderle ilgili olduğuna inanılır.

Bağımlı Aşama; Personel iş güvenliğinin, iş güvenliği profesyonellerinin / işverenin hazırladığı kurallara uyulması demek olduğuna inanır. “Personel kurallara uyarsa”, kazalar azalır ve iş güvenliği yönetilir. Bağımsız Aşama; Personelin kendi sorumluluklarını üstlendiği aşamadır. İş güvenliğinin kişisel bir davranış biçimi olduğuna ve yine davranışlarıyla fark yaratabileceklerine inanır. Bu durumda iş kazalarının sayısı çok daha düşer.

Birbirine Bağımlı Aşama; Arkadaşımı Koru aşaması olarak da adlandırabileceğimiz aşamadır. Personelden oluşan ekipler güvenlik konusunu sahiplenir, kendilerinin ve diğerlerinin sorumluluğunu üstlenir.

Gerçek iyileşmenin ekip olarak birlikte ve aynı bakış açısıyla hareket ederek gerçekleşebileceğini ve sıfır yaralanmanın ulaşılabilir bir hedef olduğuna inanırlar.

Güvenlik Kültürünün Olgunlaşmasıyla...

Güvenlik kültürü olgunlaştıkça, güvenlik performansı sürdürülebilir hale gelir ve yaralanma oranı düşer. Bu transformasyonu gerçekleştirmek için stratejik seviyeden bakış açıları ve bunları destekleyecek model ve inisiyatifleri hayata geçirmek gerekir.

İlgili inisiyatifler için aşağıdaki ilkeler ışığında sistematikler geliştirilmelidir.

• İş sağlığı ve güvenliği konusunda yönetimin sahiplenmesi,

• Çalışanlar arasında iletişim,

• İş sağlığı ve güvenliğini yönetim biçimi olarak kabul etmek,

• İş sağlığı ve güvenliği politikası geliştirmek,

• İş sağlığı ve güvenliği stratejilerini geliştirmek ve uygulamak, • Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği kapasitesini geliştirmek,

• Güvenli davranışları tanımlamak,

• Risk yaklaşımını benimsemek,

• İş ortamını güvenli hale getirmek,

• Bilgi paylaşımı,

• İş sağlığı ve güvenliği performansını ölçmek,

• Ekip çalışmasını geliştirmek,

İş güvenliği kültürü oturmuş bir işyerinde sırasıyla aşağıdaki adımlar uygulanarak davranış odaklı iş sağlığı ve güvenliği yaklaşım programı oluşturmak mümkündür.

• Eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi,

• Eğitim etkinliklerinin değerlendirilmesi,

• Denetim sıklıklarının ayarlanması,

• Yatırımlarının İş sağlığı ve güvenliği faaliyetlerini kapsayacak şekilde düzenlenmesi,

• Sorunların önceden tespit edilebilmesi,

• Personel değerlendirme yapılması,

• İş sağlığı ve güvenliği konusunda gelişmenin gözlemlenmesi. Tüm bu bilgiler ışığında güvenli davranışların evde, işte, her yerde bir alışkanlık ve yaşam biçimi haline dönüşmesi ile transformasyon gerçekleşmiş olacaktır.