Acil Durumlar Ve Davranış Şekilleri

Acil Durumlar Ve Davranış Şekilleri

Afetler ve afet sonucunda oluşan acil durumlar maddi ve manevi olarak her zaman zarar veren olaylardır. Bu konuda yeterli koruma önlemlerinin alınmaması ya da önlemleri uygulamada yetersiz kalınması felaketlerin yaratabileceği hasarı daha da artırmaktadır.

Doğal afetlerin dışında, gelişen ve yaygınlaşan teknolojinin yan etkileri  olarak gelişebilecek suni afetler de yaşamı ve sahip olduğumuz maddi varlıklarımızı tehdit eder hale gelmiştir.  Çevreye etki eden birçok tehlike, doğal afetlerden daha büyük felaketleri oluşturmaktadır.

Doğal ya da suni afetlerle mücadele etmenin en önemli noktası, bu felaketlerin her zaman olabileceği düşünülerek, müdahale  planları yapmak ve oluşturulacak senaryolar ile yapılacak tatbikatlarla acil durumlara hazır olabilmektir.

Acil durumlarda öncelikle yapılması gerekenler ve atılması gereken adımları sıralamadan önce konuyla ilgili önemli terimlerin anlamlarını tekrar hatırlatmakta yarar var…

Afet: İnsanlar için fiziksel, ekonomik, sosyal, kültürel, doğal ve çevresel kayıplar doğuran, normal yaşamı ve insan faaliyetlerini durdurarak veya kesintiye uğratarak toplulukları etkileyen, etkilenen topluluğun yerel imkân ve kaynaklarını kullanarak baş edemeyeceği, kriz yönetimi gerektiren doğa veya insan kökenli olay ve/veya olayların sonuçlarına verilen genel bir addır.

Acil Durum: İşyerinin tamamında veya bir kısmında meydana gelebilecek yangın, patlama, tehlikeli kimyasal maddelerden kaynaklanan yayılım, doğal afet gibi acil müdahale, mücadele, ilkyardım veya tahliye gerektiren olaylar acil durum olarak tanımlanmaktadır. Yangın, deprem, su baskını gibi olaylar ilk akla gelen acil durumlardır.

Acil Durum Tahliye Planı: Acil durumlar, hayatın normal akışı sırasında her gün karşılaşılmayan sıra dışı olaylardır. Bu nedenle ek tedbirler alınmasını gerektirdiği gibi her biri için özel önlemler ve davranış şekillerini de içermesi gereklidir. Bununla birlikte neredeyse tüm acil durumlarda öncelikle yapılması gerekenlerin başında binaların tahliye edilmesi gelmektedir. Dolayısıyla her acil durumda kullanılabilecek bir tahliye planı hazırlanması gereklidir.

Tahliye planı uygun şekilde yapıldığında, 800 kişinin 5 katlı bir binayı 5 dakikadan önce boşaltması mümkündür. Ancak bu başarının sağlanması için personelin tahliye planını çok iyi öğrenmesi gerekmektedir. Bu nedenle tahliye planı herkesin kolayca görebileceği bir yerde asılı olmalıdır.

Tahliye sonrasında da planda ve krokilerde belirlenen Acil Durum Toplanma Alanına gidilmelidir. Bu noktada, afetin yıkıcı etkilerini uzaklaştırmanın ancak ve ancak tahliye ekibinin yönlendirmelerine uyulmasıyla mümkün olabileceği de unutulmamalıdır.

Acil Durum Toplanma Alanı: Acil durumların olumsuz sonuçlarından, işyerinde bulunan çalışan, stajyer, ziyaretçi, diğer firma çalışanlarının veya evlerinde bulunan insanların etkilenmeyeceği mesafede veya korunakta belirlenmiş ve işaret levhası ile belirtilmiş yerdir.

 

Acil Durumlarda Neler Yapılmalıdır?

Afet olarak nitelendirilen olaylar arasında en sık rastlananların başında yangın, deprem ve sel baskınlarının geldiği görülmektedir. Bu nedenle özellikle sık rastlanılan bu olaylarla yapılması gerekenleri sizler için tekrar özetlemek istedik.

 

Yangın durumunda yapılması gerekenler:

• Her nerde olursa olunsun yangın fark edildiğinde en az üç kere yüksek sesle “YANGIN VAR” diye bağırarak olayın çalışanlara ve / veya çevredeki insanlara duyurulması sağlanmalıdır.

• Acil durum uyarı butonu, zil, siren, megafon, telsiz, telefon, korna ile; işveren, acil durum yöneticisi, yangın ekip başı, yangın ekip görevlileri etraftaki çalışanlar ve çevreye haber verilmelidir.

• Yangının kısa sürede büyüdüğü unutulmamalıdır.

• Yanan maddenin özelliğine uygun söndürücü kullanılmalıdır.

• Elektrikli cihaz, pano, kablo, jeneratör, ups, trafo vb gibi elektrikli cihazlarda ve tesislerde elektrik enerjisi kesilmeden kesinlikle yangına su ile müdahale edilmemelidir.

• Kendinizin ve başkalarının güvenliğini tehlikeye atmadan hızlı bir şekilde mümkünse; elektrik-gaz-kimyasal gibi sistemleri hemen kapatabilecek, durdurabilecek, akışını kesebilecek anahtar, şalter, acil durdurma butonu vb. kullanılarak kesme-kapatma-durdurma yapılmalıdır.           

• En yakın yerde bulunan yangın söndürme tüpü alınarak yangın mahalline gidilmeli ve yaralı olup olmadığı tespit edilmelidir. Öncelikle can güvenliği sağlanmalı ve başkalarının can güvenliği de tehlikeye düşürülmeden ve yaralı varsa daha fazla zarar görmeyeceği şekilde yangına müdahale edilerek söndürülmelidir.

• Öncelikle canlılar, sonrasında ise can güvenliği tehlikeye düşürülmeden kurtarılması gereken evrak, ekipman, malzeme vb kurtarılmaya çalışılmalıdır.

• Yaralı olması durumunda; öncelikle duman ve alev varsa kendi güvenliğinizi tehlikeye atmayacak şekilde uygun kişisel koruyucular kullanılarak yaralı dışarı çıkarılmalı, bu arada ilk yardım ekibine, ilk yardım ekip başına, iş yeri hekimine, varsa işyeri sağlık çalışanlarına haber verilmesi sağlanmalıdır. Ortamda tehlike yoksa ilk yardım ekibi gelinceye kadar yaralı kımıldatılmamalı ve ilgisi olmayan diğer kişilerin yaralıya müdahale etmesine engel olunmalıdır. Olay yerinde hala bir tehlike varsa yakındaki diğer kişiler uyarılmalı ve acil toplanma alanına gidilmelidir.

Deprem anında yapılması gerekenler;

• Kesinlikle panik yapılmamalıdır. En az üç kere yüksek sesle “DEPREM VAR” diye bağırmak suretiyle olayın etraftaki çalışanlara ve çevreye duyurulması sağlanmalıdır.

• Acil durum uyarı butonu, zil, siren, megafon, telsiz, telefon, korna ile çevredekilere ve işyerindeyseniz işveren, acil durum yöneticisi, acil durum ekip başlarına ya da acil durum ekip görevlilerine ve etraftaki çalışanlara haber verilmeli ya da verdirilmelidir.

• Deprem anında bina içindeyseniz;

            • Çıkışa çok yakın bir noktada iseniz (yaklaşık olarak 5-6 sn’de dışarı çıkabilecek yakınlıkta) dışarı çıkarak acil toplanma yerine gidilmelidir.

            •  Binadan çıkmak ve uzaklaşmak için yeterli vaktiniz yoksa içeride güvenli bir alanda kalınmalıdır.

            • Güvenli ve hayat üçgeni oluşturabileceğin bir yer bul ÇÖK,

            • Başını ve enseni koruyacak şekilde KAPAN,

            • Düşmemek için sabit bir yere TUTUN.                                                    

            • Olası güçlü bir depremde bina çökebilir. Bina çökse bile, yanında bulunduğunuz cisimlerle zemin arasındaki  üçgen biçimli boşluğu kullanarak hayatta kalmak mümkün. Japonya gibi ülkelerde genelde masa altına girilmesi önerilse de, orada temel önlemin bina yıkılmasına karşı değil, düşen cisimlerden korunmak olduğunu hatırlatmakta fayda var. Bu nedenle ülkemizde temel yaklaşım, bir yaşam üçgeni oluşturmak olmalıdır. Deprem anında etraftaki uygun cisimlerle yaşam üçgeni oluşturmak üzere harekete geçilmelidir.

            • Çıkış noktası uzakta ise merdivenlere, asansörlere ya da çıkışlara doğru koşulmamalı, balkona çıkılmamalıdır.

            • Balkonlardan, pencerelerden, çatılardan ya da kulelerden aşağıya atlanmamalıdır.

            • Kesinlikle asansör kullanılmamalıdır.

            • Telefonlar, acil durum ve yangınları bildirmek dışında kullanılmamalıdır.

            • Kibrit, çakmak yakılmamalı, elektrik düğmelerine dokunulmamalıdır.

            • Pencerelerden, camlı kapı ve dolaplardan ve camdan yapılmış eşyalardan uzak durulmalıdır.

            • Kendinizin ve başkalarının güvenliğini tehlikeye atmadan hızlı bir şekilde mümkünse; elektrik-gaz gibi sistemleri hemen kapatabilecek, durdurabilecek, akışını kesebilecek anahtar, şalter, acil durdurma butonu vb. kullanılarak kesme-kapatma-durdurma yapılmalıdır.

            • Sabitlenmemiş dolap, raf, pencere vb. eşyalardan uzak durulmalıdır.

Sel – su baskını sırasında yapılması gerekenler;

• Kesinlikle panik yapılmamalıdır. En az üç kere yüksek sesle “SEL-SU BASKINI VAR” diye bağırmak suretiyle olayın etraftaki çalışanlara ve çevreye duyurulması sağlanmalıdır.

• Sel-su baskınının hızla büyüyebileceği unutulmamalıdır.

• Asla sudan karşıdan karşıya geçmeye çalışılmamalıdır. Su aniden derinleşebileceği ya da su altındaki bir malzeme denge kaybına ve düşmeye neden olabileceği için sürüklenme ya da boğulmaların yaşanabileceği unutulmamalıdır.

• Selde; acil durum uyarı butonu, zil, siren, megafon, telsiz, telefon, korna kullanılarak; işveren, acil durum yöneticisi, acil durum ekip başları, acil durum ekip görevlileri, itfaiye, acil servis, etraftaki çalışanlar ve çevreye haber verilmelidir.

• Boğulmak üzere olan ya da sele kapılan birileri varsa kendinizin ve başkasının güvenliği tehlikeye atılmadan, suyun olduğu yerde elektrik varsa öncelikle ortam elektriğinin kesilmesi sağlanarak ip, can simidi, uzun çubuk vb. uygun malzemeler kullanılarak kurtarılmaya çalışılmalıdır. Eğer o an elektriğin kesilmesi sağlanamıyor ise iletken olmayan eldiven, tahta vb. teçhizat kullanılarak kendi güvenliğinizi tehlikeye atmadan ortamdan çıkarılmalıdır. İlk yardım ekibine, arama- kurtarma-tahliye ekibine, arama-kurtarma-tahliye ekip başına, işyeri hekimine, varsa işyeri sağlık görevlilerine, acil servis ve itfaiye ye haber verilir ya da verdirilir.

• Kendi ve başkalarının güvenliğini tehlikeye atmadan hızlı bir şekilde mümkünse; elektrik-gaz- kimyasal-makine-tezgah gibi sistemleri hemen kapatabilecek, durdurabilecek, akışını kesebilecek anahtar, şalter, acil durdurma butonu, fiş, vana vb. kullanılarak kesme-kapatma-durdurma yapılmalıdır.

Tatbikatlarla Pekiştirme Yapılmalı

Sonuç olarak, afet olarak nitelendirdiğimiz acil durumlarda doğru davranışları kazanabilmenin yolu, bilgilerimizi güncel tutarak ve belirli periyotlarda tatbikatlar yaparak bilginin pekişmesini sağlamak olacaktır.

Tatbikatları uygulayacak olan Acil Durum Ekiplerine yapacakları işin niteliklerine göre personel seçmek ve gerekli eğitimleri aldırmak gerektiği de unutulmamalıdır.

Yaşam alanlarında da bu tür tatbikatların aile içinde ya da toplu olarak yapılmasında fayda bulunmaktadır.

Deprem, sel baskını, toprak kayması ve yangın gibi birçok afete maruz kalan ülkemiz yaşadığı sıkıntılardan dersler almış, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında acil durumlar için eylem planları oluşturmayı en küçük işletmelere kadar zorunlu hale getirmiştir.

Doğal ya da suni afetlerde acil durum yönetiminin doğru şekilde uygulanması, uğrayabileceğimiz kayıpları en aza indirecektir.